Dalak Anevrizması
Dalak anevrizması, dalağı besleyen atardamarda gelişen balonlaşma veya damar genişlemesidir. Çoğu hastada belirti vermeden tesadüfen saptanabilir; ancak büyüklüğü, yapısı, yerleşimi ve hastanın risk durumuna göre dikkatli takip veya tedavi gerektirebilir. Uygun hastalarda dalak anevrizması, damar içinden uygulanan endovasküler embolizasyon veya stent gibi girişimsel yöntemlerle ameliyatsız şekilde tedavi edilebilir.
Dalak Anevrizması Nedir?
Dalak anevrizması, dalağı besleyen splenik arterin belirli bir bölümünde damar duvarının zayıflamasıyla oluşan anormal genişlemedir.
Neden önemlidir?
Dalak anevrizmaları çoğu zaman başka bir nedenle yapılan ultrasonografi, BT veya MR incelemelerinde tesadüfen fark edilir. Küçük ve düşük riskli anevrizmalar takip edilebilirken, belirli boyuta ulaşan veya riskli özellikler taşıyan anevrizmalarda tedavi gerekebilir.
Anevrizmanın yırtılması nadir ancak ciddi bir durumdur. Bu nedenle dalak anevrizması saptandığında boyutu, şekli, damar içindeki konumu ve hastanın genel riskleri birlikte değerlendirilmelidir.
Hangi belirtiler görülebilir?
Dalak anevrizması çoğu hastada belirti vermez. Belirti oluştuğunda veya komplikasyon geliştiğinde aşağıdaki yakınmalar görülebilir.
- Sol üst karın bölgesinde ağrı
- Sırta veya omuza vuran ağrı
- Karında dolgunluk veya rahatsızlık hissi
- Bulantı veya açıklanamayan karın hassasiyeti
- Ani şiddetli karın ağrısı durumunda acil tablo gelişmesi
Risk faktörleri nelerdir?
Dalak anevrizması gelişiminde damar yapısını ve karın içi dolaşımı etkileyen bazı durumlar rol oynayabilir.
- Yüksek tansiyon ve damar sertliği
- Gebelik veya gebelik planı bulunan hastalar
- Karaciğer hastalığı ve portal hipertansiyon
- Pankreas çevresi inflamasyon veya geçirilmiş karın içi hastalıklar
- Damar duvarı zayıflığına yol açan yapısal faktörler
Tanı nasıl konur?
Tanıda ultrasonografi, renkli Doppler ultrasonografi, BT anjiyografi veya MR anjiyografi kullanılabilir. Bu yöntemlerle anevrizmanın çapı, damar bağlantıları, dalak damarındaki yeri ve çevre organlarla ilişkisi değerlendirilir.
Tedavi planlamasında özellikle BT anjiyografi damar haritası açısından yol göstericidir. Anevrizmanın dalak hilusuna yakınlığı, ana damarla ilişkisi ve dallanma yapısı hangi yöntemin uygun olacağını belirlemede önemlidir.
Dalak Anevrizması Tedavisinde Amaç Nedir?
Tedavide amaç, anevrizmanın yırtılma riskini azaltmak ve dalağı besleyen damar dolaşımını mümkün olduğunca güvenli şekilde yönetmektir. Uygun hastalarda endovasküler embolizasyon, koil uygulaması veya kaplı stent gibi damar içi yöntemlerle anevrizma dolaşımdan dışlanabilir.
Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
Dalak anevrizmasında tedavi kararı anevrizmanın boyutu, yerleşimi, büyüme durumu ve hastanın özel risklerine göre verilir.
Takip ve risk değerlendirmesi
Küçük, belirti vermeyen ve düşük riskli dalak anevrizmaları düzenli görüntüleme ile takip edilebilir. Takipte anevrizmanın büyüyüp büyümediği, şeklinin değişip değişmediği ve yeni risk bulguları oluşturup oluşturmadığı değerlendirilir.
Gebelik planı, portal hipertansiyon, hızlı büyüme veya belirli boyutun üzerine çıkma gibi durumlarda tedavi kararı daha erken gündeme gelebilir.
Endovasküler tedavi yöntemleri
Uygun anatomik yapıda, açık cerrahi kesi yapılmadan damar içinden anevrizmaya ulaşılabilir.
- Koil embolizasyonu
- Anevrizma giriş-çıkış damarlarının kontrollü kapatılması
- Kaplı stent ile anevrizmanın dolaşımdan dışlanması
- Damar anatomisine göre kombine girişimsel tedavi
- Dalağın kanlanmasını korumaya yönelik kişiye özel planlama
Tedavi Süreci Nasıl İlerler?
Dalak anevrizması tedavisinde ayrıntılı damar haritalaması ve kişiye özel işlem planı önemlidir.
Değerlendirme
Anevrizmanın boyutu, yeri, belirtiler, gebelik planı ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir.
Damar Görüntüleme
BT anjiyo veya MR anjiyo ile dalak damar yapısı ve anevrizmanın anatomisi incelenir.
Endovasküler Tedavi
Uygun hastalarda kasık veya el bileği damarından girilerek embolizasyon veya stent tedavisi uygulanır.
Takip
İşlem sonrası anevrizmanın kapanma durumu, dalak kanlanması ve klinik bulgular kontrol edilir.
Hangi hastalarda tedavi uygun olabilir?
Her dalak anevrizması hemen tedavi edilmez. Uygunluk anevrizmanın risk düzeyi ve hastanın durumuna göre belirlenir.
- Belirli boyutun üzerinde dalak anevrizması olan hastalar
- Takipte büyüme gösteren anevrizmalar
- Belirti veren veya riskli özellik taşıyan olgular
- Gebelik planı bulunan veya özel risk grubunda olan hastalar
- Endovasküler tedaviye anatomik olarak uygun bulunan kişiler
İşlem sonrası takip
Endovasküler tedavi sonrası kontrol görüntülemeleriyle anevrizmanın dolaşımdan dışlanıp dışlanmadığı ve dalak kanlanmasının yeterli olup olmadığı değerlendirilir. Bazı hastalarda işlem sonrası kısa süreli karın ağrısı, hassasiyet veya yorgunluk görülebilir.
Uzun dönem takipte damar yapısı, stent veya koil alanı ve yeni anevrizma gelişimi açısından değerlendirme yapılabilir. Takip planı uygulanan yönteme ve hastanın risk durumuna göre kişiye özel hazırlanır.
Sık Sorulan Sorular
Dalak anevrizması ve endovasküler tedavi seçenekleri hakkında merak edilenler.
Dalak anevrizması nedir?
Dalağı besleyen splenik arterde gelişen balonlaşma veya anormal damar genişlemesidir.
Her dalak anevrizması tedavi edilir mi?
Hayır. Küçük ve düşük riskli anevrizmalar takip edilebilir. Tedavi kararı boyut, büyüme, belirtiler ve risk durumuna göre verilir.
Dalak anevrizması ameliyatsız tedavi edilebilir mi?
Uygun hastalarda evet. Damar içinden uygulanan embolizasyon veya stent tedavileri ile anevrizmanın dolaşımdan dışlanması hedeflenebilir.
Dalak alınır mı?
Endovasküler tedavide amaç dalağı almak değil, anevrizmayı damar içinden güvenli şekilde tedavi etmektir. Ancak yöntem seçimi damar anatomisine göre belirlenir.
Hangi belirtilerde acil değerlendirme gerekir?
Ani başlayan şiddetli karın, sırt veya omuz ağrısı, baygınlık hissi ya da tansiyon düşüklüğü gibi durumlarda acil sağlık değerlendirmesi gerekir.
Tedavi sonrası takip gerekir mi?
Evet. Kontrol görüntülemeleriyle anevrizmanın kapanma durumu ve dalak damar dolaşımı düzenli olarak izlenmelidir.
Dalak anevrizmanız için güvenli tedavi planlaması yapın
Dalak damarında anevrizma saptandıysa, takip veya endovasküler tedavi seçenekleri açısından ayrıntılı değerlendirme yapılabilir.